Groei Wajong zorgwekkend volgens CPB. Antilliaanse jongeren vaakst een Wajong-uitkering
donderdag 13 oktober 2011 13:18
Nieuws
Volgens het Centraal Plan Bureau (CPB) is de Wajong ruim verdubbeld ten opzichte van ruim tien jaar geleden. Deze toename komt grotendeels doordat mensen die vroeger in de bijstand zaten, door de gemeenten richting de Wajong worden gedirigeerd. Dit staat in de notitie ‘Van Bijstand naar Wajong’. De Wajong is een volksverzekering die jonge mensen die door ziekte niet zelfstandig de kost kunnen verdienen, verzekert van een minimuminkomen. In het Jaarrapport Integratie 2010 van het CBS (2010) staat dat Antilliaanse jongeren het vaakst een Wajong-uitkering hebben.
https://www.werk.nl/wajong/home/ is de vacaturesite voor werkgevers en Wajongers.
Toegang Wajong niet nauwkeurig afgebakend; instroom jongeren met ontwikkelingsstoornis
De toegang tot de Wajong is niet nauwkeurig afgebakend, zegt het CPB. De toename van de instroom komt bijna volledig voor rekening van jongeren met een ontwikkelingsstoornis, waaronder ADHD en PDD-NOS. De instroom van Wajongers met andere aandoeningen (fysieke of overige psychische ziekten) is in de afgelopen tien jaar ongeveer gelijk gebleven. Bij ongewijzigd beleid verdubbelt het aantal Wajongers in de komende dertig jaar en dreigen de kosten van de regeling uit de hand te lopen. De Wajong bevat nu ongeveer 200.000 personen. Bij ongewijzigd beleid verdubbelt dit aantal in de komende dertig jaar.
Gemeenten: prikkel om te besparen op de bijstand; jongeren bijgeschreven in de Wajong
De toename van de Wajong-instroom sinds 2004 hangt nauw samen met de toen ingevoerde Wet Werk en Bijstand. De uitvoering van de bijstand ging naar gemeenten, inclusief de vaststelling door de rijksoverheid van de gemeentelijke budgetten hiervoor. Gemeenten kregen een prikkel om zoveel mogelijk te besparen op de bijstand, omdat zij een eventueel overschot op het budget zelf mogen houden. Dit beleid was succesvol in de zin dat het aantal bijstandsuitkeringen werd teruggedrongen. Maar een substantieel deel van de afname in de bijstand is bijgeschreven in de Wajong-registers.
Andere verklaringen Wajong-instroom nauwelijks relevant
Andere verklaringen voor de recente toename van de Wajong-instroom zijn nauwelijks relevant. Het is bijvoorbeeld niet aannemelijk dat de stand van de economie van invloed is geweest op de groei van de Wajong-instroom, of dat er steeds meer mensen ziek zijn geworden. Het relatief hoge minimumloon in Nederland vergroot weliswaar het potentiële aantal Wajong-ontvangers, maar dat is vooral van invloed op het structurele aantal Wajongers. Het biedt geen verklaring voor de groeiversnelling van de afgelopen zeven jaar. Hoewel vaak als voorportaal van de Wajong gezien, geldt hetzelfde voor de groei van het praktijk- en speciaal onderwijs, zo schrijft het CPB.
Veel mensen voldoen op enig moment aan criteria ontwikkelingsstoornis
Het CBP schrijft: Veel mensen voldoen op enig moment aan de criteria voor een ontwikkelingsstoornis, waardoor de potentiële populatie Wajongers groot is. De jaarlijkse kans op een psychische spectrumstoornis is thans zo’n 20 à 25% (p15).”
Ook geen relatie met instroom ‘voorportaal’ speciaal onderwijs
Bestaat er een relatie met de toegenomen instroom in het speciaal onderwijs, de ‘voorportaal’ van de Wajong’? Hiervoor zegt het CBP: “Het UWV signaleerde in 2007 dat het aantal 17-jarigen in het speciaal onderwijs (onderwijs voor kinderen met fysieke en geestelijke beperkingen, waaronder gedragsproblemen) flink was toegenomen in de periode 2002-2006. Aangezien deze leerlingen voor een groot deel direct doorstromen naar de Wajong, werd dit als verklaring voor de toegenomen instroom voorgesteld. Suijker (2007) laat zien dat het voortgezet speciaal onderwijs (VSO), praktijkonderwijs (PRO) en voorgangers daarvan (LOM-/MLK-onderwijs) met een hoge doorstroom naar de Wajong tussen 2000/2001 en 2006/2007 met 18% groeiden. Het is echter de vraag of er een causaal verband bestaat tussen het praktijk- en speciaal onderwijs en de toegenomen instroom in de Wajong. Met andere woorden: stel dat het aantal leerlingen in het VSO en PRO niet was toegenomen, was de Wajong-instroom dan lager geweest?
Schattingsresultaten op basis van gemeentedata suggereren dat dit niet het geval is. De „geschoonde instroomkans” in de Wajong van 18- en 19-jarigen is statistisch gezien niet veranderd in de periode 2001-2008. Dit suggereert dat de instroom van 18- en 19-jarigen evenzeer zou zijn gestegen als de route niet langs het speciaal onderwijs zou hebben gevoerd. Een doorslaggevende invloed op de recente toename van de Wajong-instroom lijkt daarmee niet waarschijnlijk.”
Het CPB onderzoek is te lezen op
http://www.cpb.nl/persbericht/3210919/groei-wajong-zorgwekkend
.
Het CBS Jaarrapport Integratie 2010 (p186) is te lezen op
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/E564B557-93DC-492E-8EBD-00B3ECA10FA3/0/2010b61pub.pdf.
Relatief veel Antilliaanse jongeren met gedragsproblemen en psychiatrische problematiek volgen speciaal onderwijs
Volgens het onderzoek Allochtone leerlingen en speciale onderwijsvoorzieningen. Evaluatie en Adviescommissie Passend Onderwijs (EPCO), ITS (Radboud), Ed Smeets e.a. 2009. blijkt het dat een bovengemiddeld aantal Caribisch-Nederlandse leerlingen – zowel in basis- als voortgezet onderwijs – verwezen wordt naar het speciaal onderwijs (zie ook het CBS Jaarrapport Integratie 2010, p180:
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/E564B557-93DC-492E-8EBD-00B3ECA10FA3/0/2010b61pub.pdf: van de jongens bijvoorbeeld 11,4% Caribisch-Nederlands versus 2,4% autochtone jongens).
Caribisch-Nederlandse leerlingen zitten verhoudingsgewijs veel in de zgn. ‘cluster 4’ van het speciaal onderwijs: gedragsproblemen en psychiatrische problematiek. In dit onderzoek wordt eveneens de aandacht gevestigd op het gevaar van ‘bias’ in gehanteerde toetsen met een sterk Nederlandse component. De systematische benadeling van leerlingen middels IQ-testen heeft al eens de landelijke media gehaald, zie http://www.nrc.nl/nieuws/2010/11/30/iq-test-benadeelde-allochtone-kinderen/.
Bron: OCaN redactie.