Ingezonden brief: Etnische registratie: What Works?

maandag 27 april 2009 21:59

'Bezwaar etnische registratie haarkloverij'? Het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN) denkt daar heel anders over.  Etnisch registratie vastleggen in wetgeving zonder enige noodzaak raakt iedereen in Nederland. De gevolgen zijn verstrekkend: het opent de weg voor registratie en uitwisseling van allerlei zogeheten bijzondere gegevens tussen politie en (semi)overheid, waaronder godsdienst of levensovertuiging, politieke gezindheid, gezondheid, seksuele leven en lidmaatschappen. Is privacybescherming niet ooit bedoeld is om willekeur en misbruik van de overheid richting de burger tegen te gaan?  

Hoewel de Minister voor Integratie Van der Laan vorig jaar wijselijk afzag van een nieuwe proefperiode voor de omstreden databank Verwijsindex Antillianen (VIA), verklaarde hij vorige week in de Tweede Kamer voorstander te zijn van de Rotterdamse onorthodoxe aanpak voor risicojongeren, waarbij echter geregistreerd wordt naar etnische herkomst, zo lezen we in de Volkskrant van 15 april.  Maar is deze registratie transparant, controleerbaar en is bekend voor welk doel? Mocht het juridisch niet mogelijk zijn, dan weet de Rotterdamse PvdA-fractievoorzitter Peter van Heemst daar wel raad mee: desnoods mag de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) terzijde geschoven worden. Daarmee schept hij wel een heel fout signaal naar allochtone risicojongeren. Niemand staat immers boven de wet en het is niet aan een fractievoorzitter om naar believen een wet terzijde te schuiven. Van Heemst dient zich dan ook goed te realiseren dat hij niet zomaar een loopje kan nemen met de Nederlandse grondrechten, waaronder het recht op privacy, en doet er goed aan terug te komen op bovengenoemde uitspraak.

Het kabinet wil de 'principiële discussie - verbonden met de grondwet en internationale verdragen - over de registratie van herkomstgegevens van risicojongeren in de volle breedte gaan voeren'.  Maar wat is de noodzaak?

Het argument dat gebezigd wordt is dat het voor opsporingsdiensten en hulpverleners helder moet zijn of zij te maken hebben met een misdragende Antilliaan, Marokkaan, Surinamer, of Europese Nederlander.  Let wel, niet het individu en de problematiek staan hier centraal, maar de etnische herkomst. Etnische registratie met tot doel een "positief actiebeleid" voeren voor personen van een bepaalde groep in een achterstandsituatie is prima, als dit voor dat doel noodzakelijk is en als de betrokkene geen schriftelijk bezwaar heeft gemaakt. De WBP schept daartoe al de mogelijkheden. 'Positief' betekent wat ons betreft echter in geen enkel geval specifiek beleid voor personen van een bepaalde etnische minderheidsgroep dat kan leiden tot uitsluiting voor de persoon in kwestie.

Ras en repressie
Een structurele koppeling van etnische gegevens en wijze van aanpak suggereert een relatie tussen ras en crimineel gedrag: een angstaanjagende en nooit bewezen stelling. Zeer gevaarlijk, als men zich tevens realiseert dat het beleid enkel ziet op bepaalde minderheidsgroepen die zich hier moeilijk tegen kunnen weren . Het 'jagen op Antillianen, Surinamers, Afrikanen en Marokkanen' leidt dan ook onherroepelijk tot stigmatisering en een ongelijke behandeling, alsmede spanningen binnen deze groepen. De vraag is of de heren beleidsmakers dit meenemen in hun belangenafweging.

Met het voornemen om ook voor repressieve doeleinden etnische gegevens te registreren begeven de wetgever en beleidsmakers zich zowel op juridisch als politiek vlak op glad ijs. Gevaar voor misbruik ligt immers op de loer, gelet op een aantal aanhangige 'dubieuze' wetsvoorstellen, waaronder het wetsvoorstel ongewenstverklaring van criminele Nederlanders met een Antilliaanse of Arubaanse achtergrond, dat dit jaar wordt verwacht. Criminelen uitzetten is misschien populair onder de populisten van deze tijd, maar in dit geval betekent het dat artikel l van de Grondwet, bepalende dat een ieder in gelijke gevallen gelijk dient te worden behandeld,  het Nederlands paspoort en het EU-burgerschap waardeloos wordt gemaakt, hetgeen uiteindelijke een ieder raakt.

Tenslotte schept etnische registratie in relatie tot repressie een gevaarlijk precedent: stel dat etniciteit structureel registreren en uitwisselen wettelijk mogelijk wordt gemaakt, wat staat er dan in de weg dat ook privacygevoelige databanken worden aangelegd voor gehandicapten, christenen, het seksuele leven van een persoon, familie- en vriendenkringen, lidmaatschappen en beroepsgroepen?  

Omgevingsfactoren
Interventies op cruciale omgevingsfactoren van risicojongeren lijkt een betere oplossing: een stressvolle omgeving en ontoereikende voeding - onder meer door armoede - hebben een beslissend effect op de ontwikkeling en op het gedrag van individuen,  zo heeft Frits Muskiet, professor klinische chemie uit Groningen, aangetoond.  Hulpverlening nu met effect voor de lange termijn dient daarom in ieder geval te bestaan uit de zorg voor een gezonde zwangerschap, toereikende voeding, opvoedingsondersteuning, betrokken vaders, traumaverwerking en goede seksuele voorlichting. De kwaliteit van de GGZ en Jeugdzorg dient in dat kader drastisch te verbeteren, onder meer door gezinnen mee te laten denken over oplossingen en het betrekken van professionals met eenzelfde migratie-achtergrond.

OCaN roept de gemeenten op de registratie van bijzondere gegevens onmiddellijk te staken, verzoekt de wetgever zich te richten op wetgeving en beleid dat positief is, vertrouwen uitstraalt en burgers de mogelijkheid biedt hulpverlening op te zoeken in plaats van deze te mijden.

Glenn O. Helberg
voorzitter Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN).

Noot voor de redactie
Het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN) is de officiële gesprekspartner van de regering inzake integratiethema's van Antillianen en Arubanen in Nederland. OCaN participeert in het Landelijk Overleg Minderheden (LOM), voorgezeten door de Minister voor Integratie.