Inwoners van de BES-eilanden onder Kaderverdrag inzake de bescherming van Nationale Minderheden?
vrijdag 07 oktober 2011 17:05
Verdrag Raad van Europa kan “taal, cultuur en identiteit” van de inwoners van de BES-eilanden mogelijk beter beschermen
Sinds de staatkundige veranderingen op 10 oktober 2010 zijn Bonaire, Saba en Sint-Eustatius een ‘openbaar lichaam’ van Nederland geworden. Daarmee vormt ‘Caribisch Nederland’ een deel van Nederland. Bedoeling was om het voorzieningenniveau van de drie BES-eilanden op een voor Nederland aanvaardbaar niveau te brengen. Met name op Bonaire en Sint-Eustatius echter heerst het gevoel bij de burgers dat de samenlevingen in een te kort tijdsbestek teveel zijn veranderd.
Het nieuwe onderwijssysteem zorgt ervoor dat de eigen talen respectievelijk het Papiaments en het Engels onder druk komen te staan. Daarnaast zorgen de nieuwe belastingen en regels omtrent de zorg voor prijsstijgingen en bureaucratisering. De toename van nieuwkomers met een ander normen- en waardenpatroon geeft bij een substantieel deel van de inwoners van de BES-eilanden een gevoel van vervreemding. Inwoners van de BES-eilanden attenderen op het feit dat vaak sprake is van ongelijke behandeling en ‘tweederangs Nederlanderschap’. Ook bij de Minister, de Rijksvertegenwoordiger en de Tweede Kamer is het gevoel doorgedrongen dat taal, cultuur en identiteit van de eilandbewoners onder druk staan.
“Kaderverdrag inzake de bescherming van Nationale Minderheden”
Hoe kan de taal, de cultuur, de identiteit en gelijke behandeling van de inwoners van de BES-eilanden beter beschermd worden? Misschien is het mogelijk dat de inwoners van de BES-eilanden kunnen vallen onder het Kaderverdrag inzake de bescherming van Nationale Minderheden van de Raad van Europa.
Het Kaderverdrag regelt voor de erkende nationale minderheden onder meer:
- bescherming tegen discriminatie en bevordering van gelijkheid
- bevordering van behoud en ontwikkeling van cultuur, taal, godsdienst en tradities
- vrijheid van vereniging, vergadering, meningsuiting, gedachte, geweten en godsdienst
- uiteenlopende taalkundige rechten en vrijheden, zoals het recht om de eigen taal in het privéleven en in contacten met de overheid te gebruiken, het recht de eigen naam in de eigen taal te gebruiken, het recht om in het openbaar informatie in de eigen taal te verspreiden en het recht om topografische aanduidingen in de eigen taal te gebruiken
- recht op het leren en onderwijzen van de eigen taal en het opzetten van onderwijsinstellingen in de eigen taal
- internationale contacten en samenwerking
Overheid: passende voorwaarden scheppen
Als een bevolkingsroep via de Tweede Kamer en de regering de status verwerft van nationale minderheid, dan behoort de overheid passende voorwaarden te scheppen om het mogelijk te maken “de identiteit uit te drukken, haar te beschermen en te ontwikkelen” (de ‘Overweging’ van het Kaderverdrag). De Partijen verplichten zich ertoe, waar nodig, passende maatregelen te nemen ten einde op alle terreinen van het economische, sociale, politieke en culturele leven de volledige en daadwerkelijke gelijkheid te bevorderen tussen personen die tot een nationale minderheid behoren en diegenen die tot de meerderheid behoren. In dit opzicht houden zij naar behoren rekening met de specifieke omstandigheden van de personen die tot nationale minderheden behoren (art. 4, lid 2). Ieder persoon die tot een nationale minderheid behoort, heeft het recht vrijelijk te kiezen om al dan niet als zodanig te worden behandeld en er mag geen nadeel voortvloeien uit deze keuze of uit de uitoefening van de met die keuze verband houdende rechten (art. 3, lid 1).
Criteria ‘Nationale minderheid’: Nederlandse staatsburgers met eigen identiteit, geresideerd in Nederland in traditionele settlement areas
Het Kaderverdrag bevat geen definitie van wat een nationale minderheid is. De vijf criteria die Nederland hanteert zijn: 1) Nederlandse staatsburgers, 2) verschilt van meerderheid bevolking: eigen taal, cultuur, geschiedenis, dat wil zeggen ze hebben hun eigen identiteit; 3) zij willen hun identiteit handhaven; 4) ze zijn traditioneel geresideerd in Nederland; 5) ze leven in traditionele ‘settlement areas’. Nederland verklaart tot nu toe alleen de Friezen als nationale minderheid.
Sinds de BES-eilanden behoren tot Nederland vallen de inwoners van de BES-eilanden ons inziens onder alle vijf criteria. Duidelijk is dat de inwoners van de BES-eilanden hun identiteit willen beschermen en handhaven. Onderscheidend met andere groepen in Nederland is verder dat we met ‘Caribisch Nederland’ een bijzondere situatie hebben: de BES-eilanden kenmerken zich – zoals ook diverse andere zogeheten ‘Landen en Gebieden Overzee’ (LGO’s) en ‘Ultraperifere Gebieden’ (UPG’s) van de Europese Unie – door hun grote afstand, het insulaire karakter, de kleine oppervlakte, een moeilijk reliëf en klimaat en de economische afhankelijkheid van een gering aantal producten.
OCaN en de BES-commissie van OCaN vinden het een interessante gedachte voor de inwoners van de BES-eilanden om te onderzoeken of de status van nationale minderheid een bijdrage kan leveren aan de bescherming van taal, cultuur en identiteit. De Eilandscolleges, Eilandsraden en inwoners van de BES-eilanden kunnen – indien gewenst en mogelijk – hiervoor een verzoek neerleggen bij de Tweede Kamer. Vooralsnog is onbekend of de status van nationale minderheid in de toekomst een substantiële bijdrage kan leveren aan ‘een binnen Nederland aanvaardbaar voorzieningenniveau’ voor de inwoners van de BES-eilanden.
Aandacht voor stijging levenskosten noodzakelijk; implementatie kinderrechten van belang
Eind september bracht minister Donner van BZK een werkbezoek aan de BES-eilanden. OCaN vindt het van belang dat aandacht wordt besteed aan de grote prijsstijgingen (zie voor de inflatiepercentages: http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/prijzen/publicaties/artikelen/archief/2011/2011-08-05-bes-tk16.htm) en de implementatie van de aanbevelingen van het VN-Kinderrechtencomité, waarbij de nadruk ligt op armoedebestrijding en het terugdringen van ongelijkheid in de verschillende delen van het Koninkrijk. Daar waar er een verzoek ligt vanuit de BES-eilanden zou Nederland behulpzaam kunnen zijn bij de installatie van een BES-Ombudsman. In het najaar zal Koningin Beatrix de zes eilanden van het Caribische deel van het Koninkrijk bezoeken.
Bron: OCaN redactie.