OCaN

Tweede Kamer

Leden van de Tweede Kamercommissie BiZa

Postbus 20018

2513 AA Den Haag

Betreft: OCaN-advies aangaande de voortgang plannen van
aanpak Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren 2010-2013.

Kenmerk:
11/019/MA

Den Haag 28 juni 2011

Geachte leden van de commissie BiZa,

Op 29 juni aanstaande staat het onderwerp voortgang plannen van aanpak Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren 2010-2013 geagendeerd. Het bestuur van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN) wil u middels onderstaand schrijven een advies geven over een ons inziens meer bestendig integratiebeleid voor Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren. Onze visie is:
niet cultuur, maar armoede is de oorzaak van achterstanden en problemen op diverse terreinen als onderwijs, werk, gezondheid en criminaliteit. Dat is overigens ook bekend uit de internationale literatuur. Beseffen we het ons dat we het niet gek vinden als gekleurde mensen in armoede zitten, maar de problemen die daaruit voortkomen bij deze groep wel?
Willen we duurzame resultaten halen binnen het reguliere instrumentarium, met eventueel lokaal maatwerk, laten we er dan samen voor  zorgen dat kinderen niet ‘in de buik’ al een achterstand oplopen. Onze kinderen hebben er recht op dat wij zorg dragen voor hen: ouders, maatschappelijke organisaties en overheid. We beginnen met een samenvatting, vervolgens een uitwerking.

In 2008
deed de Taskforce Antilliaanse
Nederlanders in opdracht van de minister een aanbeveling betreffende de
risicojongerenproblematiek om zowel rijksgelden voor de Antillianengemeenten als
de looptijd van de plannen te verdubbelen (van 20 miljoen euro in vier jaar
naar 40 miljoen euro en van 4 jaar naar 8 jaar)[1]. Het
bureau RISBO (2010) heeft de bestuurlijke
arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008
geëvalueerd en zinvolle aanbevelingen gedaan voor een vervolgbeleid[2].
Zowel deze commissie en dit bureau als andere onderzoekers en Caribische
Nederlanders zélf spreken met betrekking tot de risicojongeren van een
weerbarstige, complexe problematiek die een langdurige, intensieve inzet vraagt.

Een
groot deel van de Caribisch-Nederlandse gemeenschap is goed geïntegreerd en
weet zich zelfstandig en zonder (specifiek) overheidsbeleid te redden in de
samenleving. Een ander deel is dat echter niet. Een deel van deze kansarme
Caribische Nederlanders kan evenwel gebruik maken van informele en ad hoc
hulpstructuren op vrijwillige basis. Toch valt een gedeelte buiten de boot,
omdat de opvang- en hulpcapaciteit van de Caribisch-Nederlandse gemeenschap nu
eenmaal zijn limieten kent.

Niet cultuur, maar armoede is de oorzaak van achterstanden en problemen op
diverse terreinen als onderwijs, werk, gezondheid en criminaliteit. Dat is
overigens ook bekend uit de internationale literatuur. Beseffen we het ons dat
we het niet gek
vinden als gekleurde mensen in armoede zitten, maar de problemen die daaruit
voortkomen bij deze groep wel?

We
constateren dat de achterstanden van Caribisch-Nederlandse jongeren op
terreinen als werk, school en criminaliteit met veel inspanningen niet verder
zijn opgelopen de afgelopen jaren – zo laten de Jaarrapporten Integratie van
het CBS en het SCP en de Nulmeting ook zien[3] - ,
maar dat de sociaaleconomische problematiek van gezinnen (armoede en sociale
uitsluiting) zich soms herhaalt. Een tendens die wij zien is dat kansarme Caribische
Nederlanders de hulpinstanties mijden en de hulpinstanties de kansarme Caribische
Nederlanders. Voor Caribisch-Nederlandse gezinnen speelt hierbij de angst voor een
‘OTS’ of ‘UTS’ mee[4]; en als hulpinstanties
geen hulpvraag krijgen van Caribisch-Nederlandse gezinnen, dan ontbreekt de
prikkel om het aanbod af te stemmen op de vraag. Belangrijk is dat het aansluitingsbeleid
de specifieke hulpvraag en het hulpaanbod gaat matchen.

De
keuze is vaak ‘specifiek’ versus ‘generiek’ beleid. Een combinatie van beide – ‘aanvullend
binnen het generieke beleid’[5] – is ons inziens niet tegenstrijdig. Enerzijds
is het goed in te blijven zetten op de kabinetsdoelstelling, te weten dat
reguliere instellingen zich gaan ‘toerusten met specifieke kennis, ervaring en
werkwijzen’[6]. Anderzijds
is ‘specifiek beleid’ in sommige lokale situaties en onder strikte voorwaarden het
overwegen waard; we betwijfelen hierbij of het huidige specifieke beleid moet worden voortgezet. We pleiten eerder
voor een bijsturing van het specifieke
beleid: het is aanbevelingswaardig om dan dit specifieke beleid te richten op
een geconcentreerd aantal gemeenten, thema’s en deelgroepen. Wij maken geen
keuze uit beide, maar geven hieronder de mogelijkheden weer voor enerzijds
specifiek (of ‘situatiegericht’, ‘maatwerk’), anderzijds algemeen beleid.

Om
duurzaam bezig te zijn is OCaN van mening de (specifieke) middelen met name in
te zetten op een groep die – als niets voor hen wordt gedaan – over een aantal
jaren zou kunnen gaan behoren tot de risicojongeren: de kinderen van -9 maanden
t/m 12 jaar. We willen hiermee een vicieuze cirkel van ‘bijzondere’ armoede en
sociale uitsluiting – de kern van het probleem[7] -
doorbreken. Nota bene: voorkómen is beter dan genezen.

Situatiegericht
beleid is te prefereren: niet de etnische herkomst staat hierbij centraal, maar
de problematiek op wijk- of buurtniveau, bijvoorbeeld sociale uitsluiting.
Onder strikte voorwaarden kan op lokaal niveau overwogen worden te kiezen voor
specifiek beleid.

OCaN
pleit voor preventief en curatief beleid, gericht op het bestrijden van
oorzaken in plaats van alleen op kostbare symptoombestrijding (repressief)[8].

Momenteel
bestaat er geen tussenevaluatie betreffende de voortgang van de plannen van aanpak Antilliaans-Nederlandse
probleemjongeren 2010-2013. Wij willen daarom een tiental punten onder uw
aandacht brengen en enkele voorstellen doen met betrekking tot een succesvol
integratiebeleid voor kansarme Caribische
Nederlanders. Afhankelijk van de lokale situatie denken wij dat – met de
rijksfinanciering en de gemeentelijke cofinanciering - deze voorstellen een
bijdrage kunnen leveren aan een efficiëntere en effectievere aanpak van specifieke
problemen door het Rijk, de gemeenten en
de Caribisch-Nederlandse gemeenschap:

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: de minister van
BZK maakt duidelijk wanneer een gemeente zich Antillianengemeente mag noemen.
Wij vinden dat het criterium “1% van de inwoners is van Antilliaanse herkomst”
– zoals nu geldt – verlaten moet worden: niet de etnische herkomst staat
centraal, maar de onevenredige grote problematiek die een bepaalde doelgroep
ondervindt in een gemeente. Het aantal Antillianengemeenten kan daarmee
wellicht teruggebracht worden, waardoor (minder) rijksmiddelen wellicht gerichter
ingezet kunnen worden[9].

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: om als
‘Antillianengemeente’ in aanmerking te komen voor rijksfinanciering maakt de
minister a la carte prestatie-afspraken
met de Antillianengemeenten[11].
‘Generieke’ afspraken (dezelfde voor alle AG22) vervallen.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: de
Antillianengemeenten moeten zich met laagdrempelige
projecten uitsluitend richten op de moeilijkst bereikbare en kwetsbare
doelgroepen: gezinnen in armoede.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: per
succesvolle ‘ervaringsdeskundige jongerenwerker’ moet worden bezien in hoeverre
het niet kunnen overleggen van een Verklaring Omtrent Gedrag (V.O.G.) een
belemmering vormt in dienst te treden bij een hulpverleningsorganisatie als
streetcornerwork, of (jeugd-)reclassering. Uiteindelijk zijn met interventies
gericht op gedragsverandering van jongeren middels mentoring/coaching betere prestaties te bereiken dan met maatregelen
gericht op professionals[12].

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel:
Antillianengemeenten kunnen wederzijdse rechten en plichten vastleggen[13]. De
lokale Caribisch-Nederlandse gesprekspartners van de gemeenten moeten kunnen
aantonen aan de gemeente dat zij de kwetsbare groepen kunnen vinden, binden en
bereiken.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: uitvoeren van
de aanbeveling van het VN-Kinderrechtencomité met betrekking tot de
implementatie van kinderrechten, waarbij
de nadruk moet liggen op armoedebestrijding en het terugdringen van de
ongelijkheid tussen de verschillende delen van het Koninkrijk”. Ook de
aanbeveling van andere kinderrechten uit het Slotcommentaar moeten in alle
delen van het Koninkrijk met kracht worden uitgevoerd[27].

voorstellen:

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Indien gevraagd vanuit
de eilanden: extra intensieve lessen Nederlandse taal en zelfstandig leren voor leerlingen op basisscholen en voortgezet
onderwijs.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Indien gevraagd vanuit
de eilanden: de introductie van VVE (Nederlandse taal) op de eilanden, waarbij
tevens de leidsters taalcursussen aangeboden krijgen.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Bekendmaking op de
eilanden van de mogelijkheden van inschrijven bij woningnet en woonnet, om zo
inschrijfduur op te bouwen en wachttijden voor een woning te verkorten: voorkómen
van instabiele situaties in de eerste jaren van verblijf.

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Aanpassing van de
voogdijprotocollen met de voormalige Nederlandse Antillen en met Aruba: niet
alleen een controle na drie maanden of de tijdelijke voogd in staat is zijn
verantwoordelijkheid uit te oefenen, maar ook na zes maanden, of een jaar. Het
spreekt voor zich dat voogden daarnaast altijd een V.O.G. moeten kunnen
overleggen[29].

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Niet alleen (omvangrijke)
migratie en grensoverschrijdende criminaliteit zetten de relaties in het
Koninkrijk op scherp, maar ook de discussies over toelating/heenzending van
jongeren. Het is beter deze discussie te verlaten, ook al omdat de geschiedenis
laat zien dat wetsvoorstellen hieromtrent telkenmale zijn gestrand op
juridische bezwaren[30].

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
Rekening houden met de
BES-eilanden bij de invoering van het nieuwe belastingstelsel sinds 10-10-10.
De verhogingen van belastingen en accijnzen heeft de economische situatie op de
eilanden drastisch verslechterd[31].

__MCE_ITEM____MCE_ITEM__·        
voorstel: willen
reguliere instellingen in aanmerking blijven komen voor specifieke rijksmiddelen,
dan zullen zij in hun werkwijze outeachend
moeten zijn en zorg moeten dragen voor een effectieve samenwerking tussen
de ‘nuldelijn’ (mantelzorgers) en de eigen individuele aanpak.

Wij
hopen de leden van de Tweede Kamercommissie middels deze brief
aanknopingspunten te hebben gegeven voor een meer succesvol integratiebeleid
van Caribisch-Nederlandse risicojongeren. We zouden deze brief graag willen
toelichten als u vragen heeft. Dan kunt u contact met ons opnemen, zodat we
deze zaken samen kunnen bespreken en op basis van uw reacties verder de plannen
kunnen nuanceren en uitwerken in gedetailleerde aanpak om deze jongeren
succesvol te maken binnen onze Nederlandse samenleving.

Namens
het OCaN-bestuur en medewerkers[32],
verblijf ik,

Met de meeste hoogachting,

Glenn O. Helberg

voorzitter

---