Speech Marilyn Haimé bij de netwerkbijeenkomst op woensdag 28 januari
woensdag 25 februari 2009 00:00
Concept-toespraak directeur Inburgering & Integratie Marilyn Haimé tijdens de netwerk-bijeenkomst van de LOM-samenwerkingsverbanden met als thema “Europa van de toekomst” op woensdag 28 januari 2009.
Geachte coördinerend voorzitter van de LOM-samenwerkingsverbanden, Kamerleden, leden en aspirant-leden van het Europees Parlement, besturen en medewerkers van LOM-samenwerkingsverbanden, dames en heren,
(Inleiding)
Deze netwerkbijeenkomst van de samenwerkingsverbanden toegelaten tot het Landelijk Overleg Minderheden, staat in het teken van opkomstbevordering van in Nederland wonende migranten aan de komende verkiezingen van het Europees Parlement.
Complimenten: een mooi actueel thema dat de kans biedt om te spreken over de politieke participatie van Nederlandse burgers met een migrantenachtergrond.
De sprekers die na mij zullen komen, zullen uitgebreid ingaan op de rechtspositie van migranten in Europa, en op het Europees parlement.
Politieke participatie in Nederland vergeleken met andere Europese landen
Ik weet niet of u allen bekend bent met de MIPEX-index: "Migrant Integration Policy Index". Deze index geeft van de 25 Europese lid-staten profielen hoe een land scoort op thema's als toegang tot de arbeidsmarkt, tot het verwerven van de nationaliteit, bescherming tegen discriminatie, maar ook op politieke participatie. Bij dit laatste gaat het om kiesrecht, politieke vrijheden, advies- en overlegorganen en het beleid om migranten te informeren over hun politieke rechten en vrijheden en te ondersteunen.
Onnodig te zeggen dat als het gaat om advies- en overlegorganen, we op nationaal niveau spreken over het LOM en de wijze waarop op nationaal niveau de dialoog met organisaties van migranten is vorm gegeven. Maar het gaat ook over de dialoogstructuur op decentraal niveau.
Nederland scoort behoorlijk hoog op de ranglijst van MIPEX: overall staat Nederland op de vierde plaats, na Zweden, Portugal en België. Voor wat betreft politieke participatie staat Nederland op de vijfde plaats vooraf gegaan door Zweden, Noorwegen, Luxemburg en Finland.
Op een score van 0 tot 100% scoorde Nederland 80% bij het onderdeel Politieke participatie, omdat Nederland in de onderscheiden vier criteria, namelijk "kiesrecht", "politieke vrijheden", "overlegorganen" en "implementatiebeleid" hoog scoorde.
Op "kiesrecht" , het recht van migranten op passief en actief kiesrecht, scoorde Nederland 67% omdat migranten, die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, wel op lokaal, maar niet op provinciaal en nationaal niveau kiesrecht hebben. Bij "politieke vrijheden", dus het recht om lid te worden van een politieke partij of een eigen politieke partij op te richten, scoorden wij zelfs 100%. Bij "overlegorganen", dialoogstructuren van overheden met migranten, scoorde Nederland 69% omdat deze dialoogstructuur wel op nationaal niveau bestaat, maar op lokaal en provinciaal niveau veelal ontbreekt. Bij de vierde indicator, namelijk "implementatiebeleid", het informeren van migranten over hun politieke rechten, scoorde Nederland opnieuw hoog, namelijk 90%.
Nederland scoort dus goed, maar toch kan ik me voorstellen dat we graag het beste jongetje van de klas willen zijn en dus ambitie zouden moeten hebben om nog hoger op de ranglijst te komen! Dat roept de vraag op of er ook op lokaal niveau een specifieke dialoogstructuur op lokaal niveau zou moeten komen dan wel dat migranten vertegenwoordigd zijn algemene overlegorganen.
Aan de discussie over het kiesrecht zal ik me niet wagen: dat doen de sprekers na mij al. Neen mijn pakkie an is de dialoogstructuur. Ik zal dan ook gewillig gehoor geven aan het verzoek van Glenn Helberg, de coördinerend voorzitter van de LOM-samenwerkingsverbanden, om vooral in te gaan op het belang dat vanuit het rijk wordt gehecht aan het Landelijk Overleg Minderheden, maar meer nog aan het belang van betrokkenheid bij beleid en beleidsvorming.
(Het belang van het LOM voor de rijksoverheid)
In Europees perspectief bezien is het Landelijk Overleg Minderheden een unicum. In geen enkel ander Europees land heeft de dialoogstructuur van het kabinet met representatieve organisaties van minderheden een wettelijke basis.
Andere Europese landen kijken met jaloerse ogen naar deze dialoogstructuur, maar daar moet wel bij gezegd worden dat net als Rome en Parijs, om maar binnen Europa te blijven, deze dialoogstructuur niet in één dag is gebouwd. Het heeft tijd gekost om tot wettelijke regeling te komen, maar belangrijker nog: het kost tijd en veel inspanning om zo een dialoogstructuur ook goed te onderhouden. En daarmee doel ik op: de frequentie en timing van het overleg, maar ook de waarde van het overleg: iedere nieuwe kabinetsperiode, iedere nieuwe minister, ieder nieuwe samenstelling van het parlement, moet dit worden herbevestigd en moet de overtuiging groeien dat het overleg onschatbare waarde heeft. Het overleg moet zijn waarde continue bewijzen (net zoals mirganten overigens!) Dit vergt van de LOM-partners ook de nodige inspanning: bestuurlijk overleg vergt de nodige competenties en voorbereiding van bestuur en bureau. Daarnaast en niet in de laatste plaats vergt het van de organisaties dat zij draagvlak genieten van de gemeenschap waar zij zeggen voor te spreken: met andere woorden dat ze representatief zijn.
Door de wettelijke basis van het Landelijk Overleg Minderheden zijn ook de criteria voor representativiteit van de organisaties die toegelaten zijn tot het Landelijk Overleg Minderheden wettelijk vastgelegd. Organisaties die toegelaten zijn tot het Landelijk Overleg Minderheden worden periodiek getoetst op hun representativiteit.
Representativiteit
Dat dit niet zonder consequenties is, ondervond het Landelijk Overlegorgaan Welzijn Molukkers dat bij de periodieke toetsing niet bleek te voldoen aan de wettelijke criteria van representativiteit. Het Landelijk Overlegorgaan Welzijn Molukkers werd daarom vanaf 1 januari 2007 niet langer toegelaten tot het Landelijk Overleg Minderheden. Inmiddels en dat is nieuws, heeft de minister voor Wonen, Wijken en Integratie, ingestemd met een geheel nieuwe organisatie die de Molukse gemeenschap zal vertegenwoordigen in het Landelijk Overleg Minderheden.
Niet alleen zijn de organisaties de "ogen en oren" van het kabinet om te weten te komen wat er leeft bij de diverse gemeenschappen, maar ook krijgt het kabinet via het LOM-overleg inzicht in het draagvlak voor beleidsvoornemens. Ik haast me om hier meteen aan toe te voegen dat de organisaties van minderheden die toegelaten zijn tot het Landelijk Overleg Minderheden, zich niet beperken tot de beleidsdialoog met het kabinet, maar in voorkomende gevallen ook bereid zijn om de dialoog tussen hun achterbannen en de omringende samenleving te bevorderen. Zo hebben deze organisaties na de moord op Theo van Gogh, gedurende drie jaar het ambitieuze plan "Niet naast, maar met elkaar" uitgevoerd met allerlei activiteiten om bruggen te slaan en de weerbaarheid van gemeenschappen tegen radicalisering te verhogen. De vruchten van deze intensieve aanpak hebben we vorige jaar kunnen plukken: Deense cartoons, mediahypes over aankomende films etc. hebben tot waardige reacties vanuit de diverse migrantenorganisaties geleid, zoals het in een democratische samenleving betaamt.
Door het Landelijk Overleg Minderheden tijdig in te schakelen in situaties van mogelijk oplopende spanningen of zelfs in dreigende crisissituaties, kunnen zaken worden gekanaliseerd.
Recent voorbeeld vormen de oplopende emoties en spanningen bij sommige gemeenschappen in Nederland als gevolg van de oorlog in Gaza. Op hoog politieke niveau (de MP en MWWI) hebben overleggen plaats gevonden met religieuze en maatschappelijke organisaties waaronder drie tot het Landelijk Overleg Minderheden toegelaten organisaties, namelijk het Samenwerkingsverband Marokkanen in Nederland, het Inspraakorgaan Turken en de Vluchtelingenorganisaties Nederland. Deze overleggen hebben ervoor gezorgd dat over en weer tussen kabinet en organisaties kon worden gedeeld wat de beelden waren over het Nederlandse standpunt, wat de feiten waren en welke inspanningen Nederland zich getroost voor de slachtoffers in Gaza, maar ook welke emoties bij de diverse gemeenschappen leven. Door zulk overleg kunnen spanningen worden gekanaliseerd. De organisaties hebben hun bijdrage geleverd aan een waardige Auschwitz-herdenking in Amsterdam plaats op zondag jl.
Vanuit deze plek spreek ik mijn erkentelijkheid uit voor de inspanningen die het Samenwerkingsverband Marokkanen in Nederland, het Inspraakorgaan Turken en de Vluchtelingenorganisaties Nederland en de andere maatschappelijke en religieuze organisaties hebben gepleegd, om de door de oorlog in Gaza verhitte gemoederen in Nederland te kalmeren.
Andere voorbeelde zijn de inzet van de orgnisaties als het gaat om het voorkomen van eergerelateerd geweld en het doorbreken van taboes zoals het bespreekbaar maken van homseksualiteit.
Ander mooi voorbeeld dat ik hier niet onvermeld wil laten betreft het project "Zoet&Zout" dat in het kader van het Europees Jaar voor de Interculturele Dialoog door het LIZE, samen met het ZID Theater Amsterdam, is uitgevoerd. Met dit project is de dialoog tussen de verschillende culturen en generaties in Amsterdam Nieuw-West is versterkt. Bewoners van Amsterdam Nieuw-West, van verschillende generaties en culturen, zijn de afgelopen maanden samen op ontdekkingsreis geweest naar eetrituelen, verhalen en ervaringen uit diverse windstreken. Door middel van theater, dans en muziek zijn verhalen uitgewisseld. Op zaterdag 7 februari aanstaande vindt de afsluiting van dit project plaats in De Meervaart in Amsterdam.
Participatie buiten de dialoogstructuur
Ik heb het tot nu toe over de specifieke dialoog met de migrantenorganisaties gehad. Particpatie moet uiteraard niet beperkt blijven tot inbreng via deze dialoogstructuur. Te meer omdat algemeen de opvatting heerst dat migranten niet als aparte categorie in onze samenleving moeten worden gezien, maar als burger van deze samenleving. Dat betekent dat alleen in situaties van specifieke problemen specifiek beleid gevoerd wordt. Voor het overige is sprake van generiek beleid of generiek achterstandenbeleid, bv. onderwijsachterstanden. Het is dan ook van belang dat er deelname vanuit migranten is in algemeen gevestigde inspraak- en overlegorganen en in adviescolleges. Zeker op lokaal nievau waar een specifieke dialoogstructuur ontbreekt is het van belang dat er deelname is aan lokale algemene dialoogstructuren. Op rijksniveau wijs ik graag op de brief van 28 november 2007 van de toenmalige minister voor Wonen, Wijken en Integratie aan de Tweede Kamer, waarin is gemeld dat in de Ministerraad is afgesproken dat iedere benoeming van een nieuw lid van een adviescollege in principe dient bij te dragen aan het evenredigheidsstreven. In de Ministerraad zijn streefcijfers afgesproken: 50% vrouwen en 10% minderheden. Indien voor een concrete benoeming geen bijdrage kan worden geleverd, geldt het principe «comply or explain».
Gaarne nodig ik organisaties van minderheden uit om alert te zijn op advertenties met vacatures voor adviescolleges, en gebruik makende van hun netwerken en kennis van hun achterbannen, gekwalificeerde personen uit het netwerk te attenderen op deze vacature.
(Kiesrecht)
Vandaag staat politieke participatie aan de verkiezingen voor het Europees parlement centraal. Het worden historische verkiezingen, omdat voor het eerst ook de bewoners van de Nederlandse Antillen en Aruba mogen deelnemen aan deze verkiezingen.
In Europees verband bekleedt Nederland een vooraanstaande positie voor wat betreft politieke participatie van migranten. Nederland is namelijk één van de weinige Europese landen waar personen die vijf jaar legaal in Nederland verblijven, zowel passief als actief kiesrecht hebben op lokaal niveau.
Dit gegeven is een uitstekende impuls gebleken voor de politieke participatie van migranten op lokaal niveau. Om maar een paar voorbeelden te geven. Fatima Elatik is onlangs benoemd tot voorzitter van de stadsdeelraad Zeeburg. Ahmed Marcouch was haar al voorgegaan als voorzitter van de stadsdeelraad Slotervaart. We hebben al enkele burgemeesters met een migrantenachtergrond, maar het is toch mooi dat nu ook in één van de grootste steden te weten Rotterdam per 1 januari jl. Aboutaleb is benoemd tot burgemeester. Zoals u weet was de opkomst van migranten bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam spectaculair hoog.
Dames en heren,
Ik kom tot een afronding.
Op zaterdag jl. woonde ik op uitnodiging van het Inspraakorgaan Chinezen in Den Haag de opening van het Chinees Nieuwjaar bij. We zijn nu volgens de Chinese jaartelling in het jaar van de Os: het jaar 4706. We lopen in Nederland qua jaartelling dus behoorlijk achter.
Voor de Chinezen geldt als kenmerken van de Os dat deze zich langzaam maar gestaag beweegt, heel sterk is en de mensen al honderden jaren helpt bij het werk op het land. De Os wordt geassocieerd met gedegenheid en kwaliteit.
Uit Chinese horoscopen begrijp ik dat de veranderingen die in het jaar van de Os zullen plaatsvinden, net als de Os, niet snel zullen gaan, maar wel grondig en gestaag vooruitgang boekend. Tegenslagen zijn voor een Os geen reden om te stoppen, neen: de Os is een geboren doorzetter.
Participatie van minderheden vergt, net als bij de Os, krachtsinspanningen, gestaag doorwerken en doorzettingsvermogen, ook als is het land taai en hard om om te ploegen.
In Nederland geldt het spreekwoord: slapen als een Os (hoewel ik persoonlijk liever in Orpheus armen lig!), maar dat slapen als een Os kunnen we ons op dit dossier nog niet permitteren!
We zullen er hard aan moeten trekken. Ik juich daarom dit initiatief toe van de LOM-samenwerkingsverbanden om hun netwerkbijeenkomst een inhoudelijk karakter te geven, en te koppelen aan een oproep voor participatie aan verkiezingen voor het Europees parlement.
Ik roep allen op om op alle mogelijke manieren de opkomst te bevorderen bij de aanstaande Europese verkiezingen. Het kan zijn door bijeenkomsten te organiseren als deze, maar ook door op de bewuste dag écht naar de stembus te gaan, ook al regent het, en anderen te stimuleren om mee te gaan naar de stembus.
Ik dank u voor uw aandacht.